Blog

Η ανάπτυξη του λόγου του παιδιού

Η ανάπτυξη του λόγου του παιδιού απασχολεί τους γονείς ακόμη και από τους πρώτους μήνες της ζωής του.

Οι γονείς μπορούν να προσφέρουν πλούσια γλωσσικά ερεθίσματα στο παιδί μέσω του παιχνιδιού και της καθημερινής ενασχόλησης μαζί του.

Η ανάπτυξη του λόγου του παιδιού ακολουθεί ορισμένα στάδια.

Στάδια ανάπτυξης του λόγου

Κατά τη βρεφική ηλικία, το μωρό αρχίζει να παράγει τους πρώτους ήχους και να ανταποκρίνεται στα ακουστικά ερεθίσματα. Αλληλεπιδρά με τους οικείους του με το βλέμμα και το χαμόγελο.

• Στην ηλικία των 12 μηνών χρησιμοποιεί τις πρώτες λέξεις, όπως «μαμά» και «μπαμπά», μιμείται διάφορους ήχους και κατανοεί απλές οδηγίες.
• Στην ηλικία των 18 μηνών, το παιδί αρχίζει να κατονομάζει αντικείμενα του περιβάλλοντός του, ενώ στα 2 έτη συνδυάζει δύο λέξεις μαζί και κατανοεί πιο σύνθετες οδηγίες.
• Στην ηλικία των 3 ετών χρησιμοποιεί τρεις λέξεις μαζί, τον πληθυντικό, τα άρθρα και τις αντωνυμίες, ενώ κατανοεί απλές ιστορίες και έννοιες.
• Ένα παιδί 4 ετών χρησιμοποιεί πιο σύνθετη γραμματική και συντακτική δομή και η ομιλία του είναι περισσότερο κατανοητή.

Πώς μπορούν οι γονείς να ενισχύσουν τη γλωσσική ανάπτυξη;

Οι γονείς μπορούν να συμβάλουν και να ενισχύσουν τη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού αλληλεπιδρώντας λεκτικά και μη λεκτικά μαζί του.

Κατά τη βρεφική ηλικία, μπορούν να αναπτύξουν την επικοινωνία του παιδιού κάνοντας καλή βλεμματική επαφή και ανταποκρινόμενοι σε κάθε αλληλεπίδρασή του. Μπορούν να τραγουδούν στο παιδί και να επαναλαμβάνουν το γέλιο, τους ήχους και τις εκφράσεις του προσώπου του.

Προτρέπουμε το παιδί να μιμηθεί παλαμάκια, να χαιρετά και να δείχνει.

Είναι σημαντικό οι γονείς να ονομάζουν οικεία πρόσωπα και αντικείμενα και να περιγράφουν στο παιδί τις δραστηριότητες και τις ενέργειες που κάνουν. Για παράδειγμα, όταν κάνουμε μπάνιο: «λούζω τα μαλλιά», «πλένω τα χέρια», «να η πετσέτα!», «σκουπίζομαι με την πετσέτα».

Οι πρώτοι ήχοι που συνήθως μιμείται το παιδί είναι οι ήχοι των ζώων.

Συνεπώς, μπορούμε να δείχνουμε στα παιδιά ζωάκια και να κάνουμε τους αντίστοιχους ήχους, καθώς και διάφορα αντικείμενα που συνοδεύονται από κάποιον ήχο, π.χ. αυτοκίνητο «μπιπ-μπιπ», τηλέφωνο «ντριν-ντριν», τύμπανο «τα-τα», το μωρό κοιμάται, κάνουμε ησυχία «σσσσσσσ».

Υπάρχουν λέξεις που είναι εύκολες για ένα παιδί να μιμηθεί, όπως η λέξη «πάει». Μπορούμε να δείξουμε ένα αντικείμενο στο παιδί, να το κρύψουμε και να πούμε «πάει».

Άλλες πρώτες λέξεις που μπορούμε να χρησιμοποιούμε ώστε να τις μιμηθεί το παιδί είναι οι εξής: «έλα», «κοίτα», «πάλι», «να το», «γεια», «εκεί», «ναι», «όχι».

Χρησιμοποιούμε μικρές προτάσεις όταν μιλάμε στο παιδί, ώστε να μπορεί να συγκρατήσει τα ακουστικά ερεθίσματα, καθώς και απλή και σωστή γραμματική δομή, για να είναι πιο εύκολο να μας μιμηθεί. Μιλάμε αργά, καθαρά και αποφεύγουμε τη «μωρουδίστικη ομιλία».

Η σημασία της κατανόησης

Βασική προϋπόθεση για να μιλήσει ένα παιδί είναι να κατανοεί.

Αρχικά ενθαρρύνουμε την κατανόηση και τον εμπλουτισμό του λεξιλογίου ανά κατηγορίες, π.χ. ζώα, ρούχα, φαγητά, εργαλεία, μεταφορικά μέσα.

Ένα παράδειγμα είναι να δείχνουμε δύο ζώα και να ζητάμε από το παιδί να επιλέξει αυτό που του ζητάμε, να το κατονομάσει και να κάνει τον ήχο του.

Σημαντικό είναι στην αρχή να χρησιμοποιούμε πραγματικά αντικείμενα ή μινιατούρες και στη συνέχεια εικόνες.

Επίσης, είναι απαραίτητο να μάθει το παιδί τη λειτουργική χρήση των αντικειμένων, π.χ. ποτήρι – πίνω νερό.

Ενισχύουμε την κατανόηση εντολών και εννοιών με βιωματικό τρόπο. Για παράδειγμα, έχουμε διάφορα τουβλάκια και, δείχνοντάς τα στο παιδί, λέμε: «πάρε το μεγάλο τουβλάκι», «βάλ’ το πάνω στο τραπέζι», «βάλ’ το μέσα στο κουτί».

Ενίσχυση της έκφρασης

Όταν το παιδί μιλάει, προσπαθούμε να διευρύνουμε την έκφρασή του.

Αν πει «νερό», θα επαναλάβουμε «θέλω νερό». Αν πει «μπάλα», θα πούμε «μία μεγάλη μπάλα». Αν πει «ο μπαμπάς τρώει», εμπλουτίζουμε λέγοντας «ο μπαμπάς τρώει μήλο», προσφέροντας έτσι στο παιδί το σωστό γλωσσικό πρότυπο.

Μέσω του συμβολικού παιχνιδιού δίνουμε τη δυνατότητα στο παιδί να αναπτύξει την κατανόηση, την έκφρασή του και να αλληλεπιδράσει με τον ενήλικα.

Για παράδειγμα, παίζοντας με τη φάρμα δημιουργούμε μία ιστορία όπου τα ζώα κάνουν φωνούλες, μιλάνε, τρώνε, πίνουν νερό και πάνε βόλτα.

Η αξία της ανάγνωσης βιβλίων

Είναι σημαντικό να καθιερώσουμε μία καθημερινή ρουτίνα ανάγνωσης βιβλίων.

Διαβάζουμε παραμύθια στα παιδιά, περιγράφουμε τις εικόνες, τους ζητάμε να μας δείχνουν αντικείμενα στις εικόνες και να απαντούν σε απλές ερωτήσεις, όπως:

• Ποιος;
• Πότε;
• Τι κάνει;
• Πού;
• Γιατί;

Συζητάμε για τα συναισθήματα και τι θα γίνει στη συνέχεια της ιστορίας.

Στα μεγαλύτερα παιδιά διευρύνουμε το λεξιλόγιό τους, περιγράφουμε αντικείμενα, κάνουμε αναδιήγηση των ιστοριών και συζητάμε για τις καθημερινές δραστηριότητες.

Πότε πρέπει να απευθυνθούμε σε ειδικό

Όταν σε ένα παιδί παρατηρούνται σημαντικές αποκλίσεις από τα γλωσσικά ορόσημα, είναι απαραίτητο να γίνεται παραπομπή σε ειδικό.

Όταν το βρέφος δεν ανταποκρίνεται στα ακουστικά ερεθίσματα, δεν αλληλεπιδρά ή στην ηλικία των 12-18 μηνών δεν έχει αναπτύξει καθόλου λόγο ή φαίνεται ότι δεν κατανοεί, είναι σημαντικό να πραγματοποιείται αρχικά ακοολογικός έλεγχος.

Ο γονέας μπορεί να απευθυνθεί στον λογοθεραπευτή όταν η γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού υπολείπεται σημαντικά σε σχέση με τους συνομηλίκους του και υπάρχει ανησυχία για την εξέλιξη του λόγου.